Główna

Skład

Kontakt

O Fundacji

Dokumenty

Konferencje

Sprawozdania

Stypendia

Założenia merytoryczno-organizacyjne

Trzeciej edycji Konferencji „Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej i ludzie stamtąd”

 

  1. Cel: Głównym celem tej studencko-doktorancka Konferencji dot. Kresów jest pokazanie zakresu i rodzajów polskiej aktywności w różnych epokach i w różnych krajach Europy Wschodniej. Chodzi o to, by wydobyć, przypomnieć, uświadomić, a jakże często rewindykować zasługi Polaków dla innych krajów. Jednocześnie pozwoli to na pogłębienie wiedzy na temat roli, jaką w tej części świata odegrał naród polski i jego kultura. Ta mocna polska obecność w nauce i innych sferach życia wymaga wydobycia i upowszechnienia.

Trzecia edycja dot. historii najnowszej, ważnej dla ziem i mieszkańców Kresów. W szczególności dotyczy to 75 rocznicy deportacji ludności, zbrodni wołyńskiej, 70 rocznicy wydania rozkazu rozpoczęcia akcji „Burza” na Kresach Wschodnich”.

Jednocześnie celem projektu jest włączenie uzdolnionej młodzieży polskiej i polonijnej ze Wschodu do prowadzenia badań w tym zakresie. Wszak np. ważne są poszukiwania źródłowe, do których im dotrzeć łatwiej. Dlatego projekt ma sprzyjać szerszemu, aniżeli dotychczas, podejmowaniu przez studentów i doktorantów polonijnych, problematyki kresowej, a w szczególności opisywanie historii Polaków na Kresach, ich wkładu w historię, rozwój kulturalny i ekonomiczny tych ziem.

Cele szczegółowe to promowanie dobrych wyników w nauce oraz pobudzanie i motywowanie do rozwijania talentów, pobudzania zainteresowania utalentowanej młodzieży polonijnej, uzdolnionej naukowo, historią Kresów, motywowanie do zwiększonej aktywności i rozwoju naukowego. Wszak młodzi badacze polonijni będą mieli okazję do publicznego prezentowania swoich prac i publicznej wymiany opinii, stanowisk i zdań, prezentacji swych uwag i spostrzeżeń, a więc uczestnictwa w dyskusjach naukowych oraz poznawania młodych badaczy z innych ośrodków akademickich zajmujących się podobną tematyką. Dodatkowo publikowanie materiałów pokonferencyjnych powoduje, że młodzi polonijni adepci nauki opanowują umiejętności związane z przygotowywaniem artykułów naukowych do druku.


2.Termin i miejsce: 5-7 grudzień 2014 rok, Wrocław (Uniwersytet).


3. Uczestnicy:

a) studenci i doktoranci polonijni studiujący w polskich uczelniach,

b) młodzież polska z uczelni zagranicznych podejmująca w swoich pracach tematy kresowe i polonijne,

c) inni studenci i doktoranci z polskich i zagranicznych uczelni interesujący się tą problematyką .

W sumie ok. 80 osób – studentów i doktorantów, w tym Polaków i osób polskiego pochodzenia z Białorusi, Ukrainy, Litwy, Łotwy, Estonii, Rosji i Kazachstanu, podejmujących w swoich pracach dyplomowych tematy kresowe lub interesujący się tą problematyką.


4. Organizatorzy i partnerzy: Fundacja „Polskie Kresy Wschodnie –Dziedzictwo i Pamięć”, IPN-Oddział we Wrocławiu, Uniwersytet Wrocławski (Koło Naukowe Historyków), KN Miłosników Ziem Kresowych –UMK; Stowarzyszenie Wspólnota Polska-Oddziały: Dolnośląski i Kujawsko-Pomorski.


5. Uzasadnienie: Współistnienie wielu narodów w Rzeczypospolitej od wieków stwarzało dobre podstawy, niezależnie od toczących się wielu konfliktów, dla wielonarodowej koegzystencji, a zatem dla współistnienia wielu kultur. Wszystkie narodowości miały wpływ na rozwój gospodarczy i kulturalny; miały swój udział w tworzeniu wspólnego dorobku kulturowego i ekonomicznego. Ta nowa jakość dotyczyła organizacji państwa, kultury, obyczaju, języków i nawet wiary. Dzieło jakim była Rzeczpospolita nie miała jednego autora. Twórczego przywileju nie mogą sobie przypisać samodzielnie Polacy, Litwini, Rusini, Ormianie, Żydzi, Tatarzy, Niemcy, ani żadna z wielu zamieszkujących ją nacji. Nie stała się też dziełem jednej kultury i nie jeden zapanował w niej niepodzielnie język, ani jedna wiara. Polityczny byt, który z naszym udziałem powstał wówczas w Europie Środkowej, wyprzedzał w pewnych rozwiązaniach politycznych Europę o setki lat. Wolność wyznania, demokracja szlachecka, niezawisłe sądy, osobista nietykalność odkrywane były na nowo w XIX, a nawet XX wieku. Świadomość tych źródeł naszego dorobku jest niezbędna dla kształtowania naszych stosunków z sąsiadami i określania aktualnych dróg rozwoju.

Historia naszych ziem, a zwłaszcza doświadczenia integracyjne, w tej części Europy, stwarzają podstawę do zajęcia przez Polskę liczącego się miejsca wśród państw kontynentu. Za znakomitym znawcą tej problematyki, prof. J. Kłoczowskim, możemy powiedzieć, że w naszej części Europy wypracowaliśmy takie rozwiązania ustrojowe, które po dziś dzień pozostają aktualne dla całej Europy, jak np. Unia Lubelska, przykład dobrowolnego zrzeszenia dwóch, a raczej wielu narodów i z tego tytułu wzór, do którego może i powinien odwoływać się współczesny europejski federalizm Należy więc zarówno sobie, jak i innym państwom i narodom, przypominać o tych faktach.

Renesans w zakresie problematyki kresowej odnotować można dopiero w ostatnich 25 latach. W tym to okresie rozwinęły swoja działalność organizacje kresowe, w wielu ośrodkach podjęto badania nad Kresami, na rynku księgarskim pojawiły się wiele publikacje – wspomnienia, pamiętniki, zbiory dokumentów, przewodniki turystyczne, czy monografie, artykuły naukowe, publicystyczne, eseistyczne oraz opracowania naukowe i popularnonaukowe. Organizowano sesje, seminaria, konferencje i debaty naukowe, powstały filmy dokumentalne, audycje radiowe i widowiska telewizyjne, a także festiwale twórczości kresowej, a kresowianie wykreowali różnego rodzaju imprezy artystyczne popularyzujące w społeczeństwie problematykę kresową. W sumie więc dokonał się znaczny postęp w poznawaniu i popularyzowaniu dziejów, historii i kultury Kresów. A ta historia to również dramatyczne momenty, w tym zwłaszcza z okresu II wojny światowej. W szczególności to:

  1. Deportacje obywateli Rzeczypospolitej dokonane w latach 1939-1946; zajęcie blisko połowy terytorium II RP przez współpracujący z III Rzeszą ZSRR spowodował zastosowanie wobec wszystkich narodów zamieszkałych te obszary zasady zbiorowej odpowiedzialności. Wiedza wśród młodzieży, zwłaszcza polonijnej, o tych wydarzeniach jest ciągle powierzchowna.

  2. Zbrodnia wołyńska 1943-1944 – masowa zbrodnia dokonana przez nacjonalistów ukraińskich wobec ludności polskiej, a w mniejszej skali Żydów, Ormian, Czechów, Rosjan, Ukrainców i przedstawicieli innych narodowości zamieszkujących Wołyn

  3. Akcja „Burza” na Kresach Wschodnich – od lat akcję „Burza” identyfikowano z Powstaniem Warszawskim. Tymczasem Komendant Główny AK, gen. Tadeusz Komorowski, dla zaznaczenia polskiej suwerenności, wydał rozkaz rozpoczęcia tej akcji na Kresach Wschodnich. Podjęcie tego tematy będzie również służyć popularyzacji wśród młodzieży bohaterskich działań Armii Krajowej na Kresach.

Ważne jest by w badaniach naukowych, uczestniczyła również młodzież polonijna – studenci i doktoranci - studiujący w polskich uczelniach, a także uczelniach kraju zamieszkania. Wszak pokazywanie dorobku historycznego tych ziem i zamieszkałych i zamieszkujących je ludzi, dla których pluralizm kulturowy był naturalnym otoczeniem, ma znaczenie dla umacniania regionalnej tożsamości narodowej wśród młodych ludzi.

W rezultacie te działania pozwolą zintegrować młodzież polonijną wykazującą predyspozycje do pracy naukowej, zainteresowaną pogłębionymi badaniami historii swoich małych ojczyzn, rodów i rodzin - ludzi wywodzących się z tych ziem, którzy odegrali znaczące role w historii Polski.

W ramach dotychczas zorganizowanych w 2010 i 2012 r. Konferencji w Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu podejmowane były problemy historii i współczesności Kresów w następujących dziedzinach: monografie ziem i miast kresowych, charakterystyka wybitnych postaci wywodzących się z kresów polskich, ich działalności oraz spuścizny, szkolnictwo polskie na Kresach, działalność organizacji polonijnych, prasa i wydawnictwa polskie na Wschodzie. Materiały pokonferencyjne zostały opublikowane w dwu specjalnych wydawnictwach.

Powinniśmy kontynuować te inicjatywę i prezentować dorobek historyczny tych ziem i zamieszkujących je ludzi, dla których pluralizm kulturowy był naturalnym otoczeniem. Ma to znaczenie dla umacniania regionalnej tożsamości narodowej wśród młodych ludzi.


Bezpośredni kontakt z Kołem Naukowym Historyków Uniwersytetu Wrocławskiego: kol. Gabriela Gajda - g.gajda@vp.pl-kontakt