Główna

Skład

Kontakt

O Fundacji

Dokumenty

Konferencje

Sprawozdania

Stypendia

 

Propozycja wstępna

 

„Ziemia Lidzka i Ludzie Stamtąd”

                                                                         

 

  1. Cel przedsięwzięcia

 

       Zgodnie ze Statutem Fundacji, głównym jej celem są działania zmierzające do przywrócenia Polakom (i nie tylko) pamięci o prawdziwej historii Kresów Wschodnich, o ich roli cywilizacyjnej na obszarach Wielkiego Księstwa Litewskiego od Unii Lubelskiej do ostatecznej likwidacji polskiej państwowości na Kresach. To zasadnicze zadanie jest realizowane drogą prowadzenia badań naukowych na temat historii Polaków na Kresach, a także publikacji, organizowania konkursów na najlepsze prace dyplomowe, doktorskie, przyznawania stypendiów dla osób pracujących naukowo oraz pamiętnikarsko nad tą tematyką, organizowania opieki nad zabytkami, dobrami kultury itd.

      Coraz bardziej uświadamiamy sobie, że nie znając przeszłości nie widzimy też przyszłości. Odkrywając świat nadziei na godną przyszłość staramy się odnaleźć  ślady wspaniałej przeszłości. Z troską należy stwierdzić, że nie wszyscy przekazywali i nie wszyscy przekazują nawet bliskim, tj. dzieciom i wnukom, wiedzę o ziemi przodków i o swej rodzinie. Co więcej, jak wykazały badania, młodsze pokolenia przesiedlonych z Kresów ma tylko fragmentaryczne, nieścisłe i przypadkowe wiadomości o pochodzeniu rodziców. Badani orientowali się, że rodzice przybyli ze Wschodu, na ogół znali nazwę miejscowości, z której rodzina pochodzi, nie potrafili jednak określić gdzie ta miejscowość się znajduje (powiat, województwo, pobliskie miasta i rzeki). Często nie uświadamiali sobie, że tereny, z których przybyli ich rodzice i dziadowie, należały kiedyś do Państwa Polskiego, mówili, ze ich rodzina przyjechała „z Rosji”. Nie były im znane przyczyny przesiedlenia (wypędzenia). Nie byli też zażenowani swą niewiedzą, po prostu historia rodziny i jej pochodzenie nie były dla nich ważne. ( badania Marii Szmei „Starzy i nowi mieszkańcy Opolszczyzny”). Wprawdzie ten stan rzeczy można uzasadnić powszechnie funkcjonującym - w tzw. trudnych czasach - przekonaniem, że  im mniej się wiedziało, tym bezpieczniej dla rodziny; stąd wobec groźby represji rodzice i dziadkowie zatajali przed młodszym pokoleniem wiedzę o prawdziwej historii. A przecież znana  jest prawda, że naród bez historii i pamięci historycznej przestaje być narodem. Julian Ursyn Niemcewicz pisał: ”Wspominać młodzieży o dziejach jej przodków, dać jej poznać najświętsze narodu epoki, jest nieomylnym sposobem zabezpieczenia w narodzie silnego przywiązania do kraju ojczystego”.

      Ale wreszcie, od wielu lat można już bezpiecznie mówić, pisać, zbierać materiały. Oprócz źródeł pisanych, archiwalnych dokumentów, niezwykle ważne są relacje bezpośrednich świadków. Z każdym rokiem jednak dostęp do tych  ostatnich źródeł ulega   bezpowrotnie,   w sposób naturalny ograniczeniu. Trzeba ocalić od zapomnienia to co jeszcze jest do uratowania. Faktycznie już niewiele czasu  zostało. Odeszli na zawsze najstarsi wiekiem, których relacje były najcenniejsze i odchodzą ci, których wspomnień jeszcze nie zdążyliśmy utrwalić.  Wraz z tym ulegają rozproszeniu i zapomnieniu archiwa rodzinne gromadzone przez starsze pokolenie. Dlatego tak ważne jest zewidencjonowanie osób –bezpośrednich świadków, przeprowadzenie z nimi wywiadów, zebranie ich relacji
( informacje o sobie i swoich rodzicach i przodkach, zwłaszcza z przedstawicielami rodów i rodzin znaczących dla rozwoju tych ziem), zabezpieczenie dokumentów i archiwów rodzinnych, przekazywanie tych dokumentów do archiwów państwowych celem udostępnienia ogółowi.

   2)  Państwo polskie zawsze miało charakter wielonarodowościowy i przez większość swego istnienia słynęło z tolerancji religijnej. Na przestrzeni wieków oprócz Polaków zamieszkiwali tu Niemcy, Czesi, Litwini,  Rusini i Żydzi-wypędzeni z innych państw. Tu znalazło swoje miejsce również wielu Holendrów i Szkotów oraz przedstawicieli innych narodowości. Wszystkie narodowości miały wpływ na rozwój gospodarczy i kulturalny. Miały udział w tworzeniu dorobku. Świadomość tych źródeł naszego dorobku jest niezbędna dla kształtowania naszych stosunków z sąsiadami i określania aktualnych dróg rozwoju.

         Historia naszych ziem, ich rozwój i usytuowanie stwarzają podstawę do zajęcia przez Polskę liczącego się miejsca wśród państw kontynentu. Warunki te tworzą podstawy, ale nie zapewniają liczącej się pozycji wśród rozwiniętych państw Europy. Dlatego prezentować musimy dorobek historyczny tych ziem, zamieszkujących je ludzi i walory środowiska. Ma to znaczenie dla umacniania tożsamości narodowej regionalnej wśród ludzi młodych, których stosunek do kraju i regionu często jest konsekwencją aktualnej jego pozycji oraz możliwych do osiągnięcia warunków bytowych i rozwojowych.

       W dziejach Europy Rzeczpospolita Obojga, a właściwie ponad 20 Narodów, kraj, w którym żyły najliczniejsze w ówczesnym świecie diaspory: żydowska, niemiecka i ormiańska, to tak wyróżniające się wówczas „państwo bez stosów”, utworzyło wzór tolerancji, możliwej wówczas równości, wolności i braterstwa, w praktyce i o wiele wcześniej, niż ogłosiły to - dopiero dwa wieki później -  deklaracje Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Obecna Ukraina Zachodnia była wspaniałym przykładem symbiozy wielu kultur i religii, a w niej Lwów  przykładem na możliwość współistnienia obok siebie różnych narodów i funkcjonowania trzech ważnych symboli Europy: Krzyża – jako symbolu chrześcijaństwa, Półksiężyca – jako świata muzułmańskiego oraz Gwiazdy Dawida – symbolu judaizmu. Współistnienie wielu narodów w Rzeczypospolitej od wieków stwarzało dobre podstawy (mimo toczących się wielu konfliktów) dla wielonarodowej koegzystencji, a zatem dla współistnienia wielu kultur.

     Polska, wraz z Litwą, tak silna jednością etnicznych i religijnych różnorodności, osłaniała zachodnią Europę przed naporem świata muzułmańskiego, później przed naporem Wschodu. Powstała i istniała tym samym osłona dla rozkwitu nauki, technologii, później ekonomii. Konkretyzując warto przypomnieć:

     1241Książe Piastowski, Henryk Pobożny zatrzymuje hordy Mongołów pod Legnicą ratując Europę przed ich najazdem,

     1683Król Polski, Jan III Sobieski zwycięża armie turecką ponownie zbawiając Europę tym razem przed muzułmanami,

     1920 – Armia Polska pod wodzą Józefa Piłsudskiego zwycięża Armię Czerwoną pod Warszawą odsuwając groźbę zalewu Europy przed komunistami,

     1989Solidarność skutecznie demontuje komunizm w Europie, dając tym samym impuls do upadku komunistycznych rządów najpierw w Polsce, a potem w całej Europie. Było to możliwe dzięki odbudowie podstaw suwerenności w czasach II RP, a w czasie okupacji Polski przez Niemców i Sowietów stworzenie największej Armii Krajowej zwalczającej obu okupantów oraz moralnej sile społeczeństwa polskiego po II wojnie światowej, mimo sprzedaży narodu polskiego przez aliantów w Teheranie i Jałcie.

       Trzeba również przypomnieć o wizji polskiej państwowości prezentowanej przez Józefa Piłsudskiego. On nie myślał o inkorporacji i polonizacji, tak licznych wówczas mniejszości narodowych, lecz marzył o federacji narodów północno-wschodniej części Europy Środkowej, lepszej wersji Rzeczypospolitej Obojga, teraz Wielu –Narodów.  

 

 

 

2. Proponowany sposób realizacji

 

     Podejmując inicjatywę opracowania wybranych  tematów, jak np. monografię Ziemi Lidzkiej, jako źródło wyjściowe traktowany będzie „Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, pod redakcją Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Wawelskiego, wydany w Warszawie w 1880 roku, a opisujący: - „…wszystkie miejscowości położone w Królestwie Polskim,

- wszystkie ważniejsze miejsca w guberniach nadbałtyckich, zachodnich i południowych Cesarstwa Rosyjskiego,

- miasta gubernialne, stacje pocztowe i stacje dróg żelaznych w pozostałych guberniach Rosji Europejskiej,

- wszystkie ważniejsze miejscowości Prus Zachodnich i Wschodnich, Wielkiego Księstwa poznańskiego i Śląska Pruskiego, ze szczególnym uwzględnieniem słowiańskich nazw miejscowości, dziś zmieniane,

- wszystkie ważniejsze miejscowości Galicji, Śląska Austryjackiego, Moraw, Słowacji, Bukowiny.

    Opisano pod względem geograficznym, statystycznym, społecznym (szkoły ,stosunki religijne, przemysł, komunikacja, handel), historycznym (założenie miejscowości, wypadki ważniejsze, przechodzenie z rąk do rąk) i archeologii. Jest to pierwsza próba encyklopedii krajoznawczej – autorzy wyrażają nadzieję, że następcy będą ją uzupełniać”

 

           1) przygotowanie propozycji tematów prac dyplomowych i doktorskich,

            2) wywiady, relacje bezpośrednich świadków wydarzeń,

            3) organizowanie obozów naukowych,

            4) praca w archiwach,

            5) konkurs na najlepsze prace dyplomowe i doktorskie,

            6) upowszechniania opracowań (internet, publikacje),

            7) współpraca z ośrodkami naukowymi, a także z takimi instytucjami jak  np. MNiSzW, Min. Kultury i Dziedzictwa Narodowego, placówki PAN, a głównie z Pracownią Dziejów Ziem Wschodnich RP w Zakładzie Historii Politycznej, Archiwum Wschodnie,  Stow. „Wspólnota Polska”, Muzeum Wychodźstwa Polskiego, ośrodkami zagranicznymi, jak np.Polonicum Machindex Instytut w Szwajcarii (Case postale 1182, CH-1701, Fribourg) itd., inne organizacje pozarządowe zajmujące się tą problematyką.

 

        Zakłada się ścisłe współdziałanie z młodzieżą polonijną studiującą w polskich uczelniach. Dla ułatwienia zbierania materiałów niezbędne jest zakupienie dyktafonów i aparatów cyfrowych, które to urządzenia byłyby wypożyczane dla studentów. Zebrane relacje pozwoliłyby jednocześnie na tworzenie archiwum historii mówionej (nagrania + filmy dokumentalne).

        Ważnym wydaje się  również zgromadzenie informacji o tych absolwentach polskich uczelni, którzy po ukończeniu studiów powrócili do swoich stron rodzinnych na Kresy, celem nawiązania z nimi współpracy.  

 

       Celowym jest podjęcie działań mających na celu zebranie informacji nt. dotychczas przygotowanych prac dyplomowych, doktorskich i habilitacyjnych podejmujących w różnych aspektach problematykę kresową. W załączonym wykazie przykładowo podana jest tematyka prac magisterskich i doktorskich.

 

 

3)      Szczegółowa tematyka  i wykaz miejscowości objętych badaniami nt. „Ziemia Lidzka – historia, położenie, krajobraz, ludność”;

 

    Proponuje się, by pilotażowo, jako pierwsze, podjęte zostały badania odnoszące się do Ziemi Lidzkiej. Wynika to z faktu, że z inicjatywy Fundatorki została podjęta i  jest już  ukończona  praca Pana prof. Marka Drozdowskiego pt.  „ Antologia historyczno-literacka:  gdy Ziemia Lidzka i Wileńska wracały do Rzeczypospolitej (1918-1921). Dokumenty historyczne i literackie”, a ponadto  wiele osób skupionych wokół Fundacji wywodzi się z tego terenu, jak też wiele osób znaczących w historii naszej Ojczyzny wywodzi się z tego terenu, żeby wspomnieć tylko ostatnie tragiczne lata II wojny światowej takie nazwiska jak Pilecki i Kolankiewicz.

 

      Proponuje się następujące szczegółowe temat badań:

 

1)Lida

a.       Ważniejsze rody i  rodziny,

b.      Kościoły – księża i zakonnicy,

c.        Szkoły – nauczyciele,

d.      Przemysł i rolnictwo – przedsiębiorcy,

e.       Wojskowi,

f.        Lekarze,

            g.   Kadra urzędnicza.

            h.   Martyrologia ludności.

 

2)Ważniejsze miejscowości Ziemi Lidzkiej – do dalszego uzupełniania( zakres tematyczny jak wyżej)

            - Brzozówka

            - Biełogruda

            -Bielice

            -Dwór

            - Dokudowo

            - Ejszyszki

            - Giejsztowty

            - Lipniszki

            -  Szczuczyn

            - Żołudek

           - Wiewiórka

           - Woronowo

           - Wsielub,

           - Juraciszki

           - Mosty

           - Tatarszczyzna (groby muzułmanów)

           - Wołdaciszki

          - Podchwojniak n/ Dziatwą (kopce z grobami z powstań: listopadowego i styczniowego,

           - Zdziędzioł

           - Wsielub

           - Raduń

           - Zabłoć

           - Bieniakonie

           - Dzitwa

           - Surkonty

           -Traby

           - Subotniki

           - Wasiliszki

           - Ostryga

           - Now

 

 

3.Materiał publikowane oraz osobowe do wykorzystania:

            1)  Materiał wyjściowy – Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich pod red. Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego, Władysława Wawelskiego, Warszawa 1880 r.,

2)  Prof. Irena Stasiewicz-Jasiukowa –Działalność oświatowa naukowa i kulturalna OO.Pijarów w Rzeczypospolitej XVII-XIX wieku na Ziemi Lidzkiej i Szczucińskiej (o. Jundziłł),

3) Wanda Grębacka „Ogród Botaniczny w Szczuczynie imienia wybitnego uczonego ks. Stanisława Bonifacego Jundziłła (W-wa-Kraków 1992 r.; 42 s.),

4) Materiały z sesji naukowej poświęconej wybitnym uczonym XVII i XIX w. związanymi z Ziemią Lidzką ( I. Domeyko- przebywał w majątku stryja w Zapolu blisko Krupowa, St. Jundziłł, Kazimierz Narbutt-autor pierwszej w j. polskiej logiki, Tadeusz Górecki),

5)       Doc.dr Jadwiga Garbowska, doc.dr Krzysztof Jakubowski (Muzeum Ziemi)   „Ignacy Domeyko (1802-1889), W-wa 1995 oraz Warszawa-Lida 2000r.,

6)      Dr Jarosław Kurkowski – Instytut Historii Nauki PAN :Wybitni nauczyciele i uczniowie szkoły pijarskiej w Szczucinie w XVII w.” –artykuł w kwartalniku Historii Nauki i Techniki,1995 r., nr 19 s. 83-104,

7)      Pismo naukowe „Analecta” –rozprawy poświęcone historii Ziemi Lidzkiej:

         - prof. T. M. Nowak – „Obraz Ziemi Lidzkiej na mapach XVI-XVII w.”

         - dr Jan Kurkowski „Pijarzy w Werenowie i Lidzie w latach 1735-1845”

         - dr Paweł Komorowski „Kolegium i Szkoła Handlowa OO.Pijarów w okresie międzywojennym w Lidzie”,

11) Prof. Irena Stasiewicz-Jasiukowa (red.) „Wkład Pijarów do nauki i kultury w Polsce w XVII-XIX w.”, W-wa – Kraków1993,ss 651

12) Roman Aftanazy „Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej”,

13) K. Jasiewicz „Lista strat ziemiaństwa polskiego 1939-1956”,

14) K. Jasiewicz „Zagłada Polskich Kresów –ziemiaństwo polskie na kresach Północno-Wschodnich Rzeczypospolitej pod druga okupacja sowiecką 1939-1941 r.”,

15) Historia powstania Parafii Wołdaciskiej i kościoła pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, ks. Henryk Kazimierz Wasilewski, maj 1939 r. (rękopis – prywatne zbiory p. dr R. Skarbka),

16) Teresa Adamowicz „Tajemnica piskowska , morderstwo żołnierzy AK”, 1945 r. (prywatne zbiory dr R. Skarbka),

17) „Ziemia Nowogródzka” – Krajeński, Grodzieńska, „Polskie cmentarze” – K. Krajeński, „Groby wojenne” – K. Krajeński, Toruń 2004 r.

18) „Tam Byliśmy” , pod  red. C. Krasickiej, W-wa, 2004 r.

19) „Białoruskie Podróże” Kazimierz Niechwatowicz, Poznań 2006 r.,

20) Krzysztof Jasiewicz (red) „Europa nieprowincjonalna dawnej Rzeczypospolitej (Białoruś, Litwa, Łotwa, Ukraina – wschodnie pogranicze III RP w latach 1772-1999”’ Warszawa 1999 r.

21) Rysunki Napoleona Ordy, Zamek Giedymina w Lidzie (zbiory prywatne dr. R. Skarbka),

22) „Grodno” Witold Krupowicz (maszynopis, taśmy – zbiory prywatne dr. R. Skarbka),

23) Mapy sztabowe z lat 1915, 1925, 1942 (zbiory prywatne dr. R. Skarbka),

24) „Ziemia Lidzka” –miesięcznik historyczno-krajoznawczy, roczniki 1936-1939 oraz z lat ostatnich.

25) Janusz Iwaszkiewicz, „Wykaz dóbr ziemskich skonfiskowanych przez rządy zaborcze w latach 1773-1867”, W-wa 1929 – zbiory prywatne C. Krasickiej,

26) Joanna Stankiewicz-Januszczak „Ewakuacja z Mińska do Czerwieni 24-27 czerwca 1941 r.” – zbiory prywatne C. Krasickiej.

27) „Ze wspomnień żołnierzy AK Okręgu Nowogródek” –zebrał Eugeniusz Wawrzyniak, 1988 r.,

28) Jan Sieminski. „Walczące Grodno- wspomnienia harcerza”, 1990 r.,

29) Edmund Banasikowski „Na zew Ziemi Wileńskiej”,1990 r.,

30) Henryk Żuk „Na szachownicy życia–wspomnienia kapitana AKOnufrego, 2000 r.,

31) Grażyna Lipińska, „Jeśli zapomnę o nich…”, 1990 r.,

32) ks.Tadeusz Isakowicz-Zalewski, „Przemilczane ludobójstwo na Kresach”, 2008 r.,

33) Józef Dziczkaniec „Samoobrona Ziemii Lidzkiej”, z cyklu Wojna Polska 1918-1921, Warszawska Oficyna Wydawnicza „Gryf”,

34) „Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1930-1959. Atlas Ziem Polskich> Fundacja „Historia i Kultura”, red. Witold Sienkiewicz, Grzegorz Hryciuk.

35) Polska droga do Kazachstanu, red. Tadeusz Kisielewski, Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”, W-wa 1998 r.

36) Sergiusz Fiel „Na syberyjskim trakcie. Polacy w Kraju Tiumeńskim”, Arx Regia, 1999 r.

37) Z dziejów Polaków w Kazachstanie, 1936-1956, Zbiór dokumentów z Archiwum Prezydenta Republiki Kazachstanu, W-wa 2006 r.,

38) Ryszard Badowski „Polscy piewcy Kazachstanu”, Bernardinum, 2006 r.,

39) „W stepie dalekim. Polacy w Kazachstanie”, red. Marek Gawęcki i Janusz Jaskólski, Poznań 2006 r.,

40) Zofia Lech „Syberia Polską pachnąca”, Verbinium W-wa 2002 r.

41) Paweł Komorowski, Aleksander Kołyszko „Ludwig Narbutt – z dziejów historycznej świadomości Polaków na Ziemi Lidzkiej”,

42) Wanda Grębecka „Stanisław Bonifacy Jundziłł (1761-1847)”, Warszawa-Lida 2003 r.,

43) Irena Stasiewicz-Jasiukowa „Kazimierz Narbutt (1738-1807”, Warszawa-Lida 2004 r.,

44) Anna Maria Kielak  „ Zielnik roślin nadniemeńskich Elizy Orzeszkowej”, Warszawa-Lida 2006 r.,

45) Jarosław Kurkowski „Maciej Dogiel (1715-1760)”, Warszawa-Lida 2006 r.,

46) Irena Stasiewicz-Jasiukowa „Stanisław Rojek” – biografia niezwyczajna niezłomnego kapłana kresowego,

47) Jarosław Kurkowski „Bernard Syruć (Siruć) 1731-1784, Warszawa-Lida 2008 r.,

 

Ponadto materiały osobowe (wywiady, relacje):

1) Cecylia hr. Krasicka – historia majatku Biełogruda oraz wspomnienia z okresu przedwojennego, wojennego oraz odradzania się polskości,

2) Prof. Irena Stasiewicz-Jasiukowa – z Lidy,

3) Pani Barbara Bolando - z Lidy,

4) Pan Witold Krupowicz z Lidy, jak wyżej, w tym wspomnienia z zsyłki syberyjskiej.

 

 


 

                                                                                                           Załącznik

 

 

              Tematy prac magisterskich i doktorskich dot. Kresów

 

 

  1. Gwara kilku wsi polskich rejonu woronowskiego na Białorusi.
  2. Polszczyzna kresowa mieszkańców wsi Pnikuty w dawnym woj. Lwowskim.
  3. Gwary wsi Grytun, Girejsz i Dryświat na Bracławszczyznie.
  4. Język polski w okolicach Grodna – Sopockiniach.
  5. Mowa Polaków z dawnych Kresów Wschodnich RP przeniesiona do Kazachstanu.
  6. Represje w powiecie wilejskim w latach 1939-1941.
  7. Nowogródek w okresie Drugiej Rzeczypospolitej 1919-1939.
  8. Opracowanie metod terapeutycznych w pomaganiu dzieciom z zaburzeniami tożsamości, uczęszczających do polskich szkół na Białorusi.
  9. Polskie odrodzenie narodowe na Białorusi w latach 1988-2000.
  10. Mniejszość polska na Litwie na tle stosunków Republiki Litewskiej i RP (1918-1939),
  11. Uwarunkowania polityczno-społeczne i kulturowe Powstania Listopadowego na Podolu, Wołyniu i Ukrainie,
  12. 12 kresowa dywizja piechoty i jej działanie podczas walk odwrotowych na kierunku lwowskim, lipiec-sierpień 1920 r.,
  13. Armia Krajowa w Ziemi Lidzkiej wobec partyzantki sowieckiej w latach 1942-1944,
  14. Szkolnictwo galicyjskie w świetle pamiętników gimnazjalistów w latach 1772-1867,
  15. Struktura zawodowa i socjotopografia Słucka w II połowie XVII i w XVIII w.,
  16. Przebieg akcji „Burza” we Lwowie –problemy i kontrowersje,
  17. Lwów w zagrożeniu czyli obce najazdy na stolicę Rusi Halicko-Wołyńskiej w IIp. XVII w.
  18. Życie rodzinne i towarzyskie w polskich dworach na Podolu w XIX w.
  19. Białorusini wobec Armii Krajowej na Nowogródczyźnie.
  20. Litwa w obliczu wkroczenia „Wielkiej Armii” napoleońskiej w 1812 roku,
  21. Polacy w łagrach Środkowej Syberii w latach 1944-1956.
  22. Tatarzy w województwie nowogródzkim w II Rzeczypospolitej.
  23. Kobieta w rodzinie ziemiańskiej – zabór rosyjski w okresie pouwłaszczeniowym.
  24. „Polesia czar” – obraz Polesia w publikacjach okresu międzywojennego.
  25. Związek prawny, polityczny i społeczny Korony i Litwy w unii horodelskiej.
  26. Okoliczności zawierania małżeństw w litewskich i polskich rodach magnackich w XVI-XVIII w. na podstawie intercyz ślubnych.