Główna

Skład

Kontakt

O Fundacji

Dokumenty

Konferencje

Sprawozdania

Stypendia

  

Sprawozdanie

z działalności w 2010 roku Fundacji Polskie Kresy Wschodnie

Dziedzictwo i Pamięć”



1. Fundacja Polskie Kresy Wschodnie „Dziedzictwo i Pamięć”, funkcjonująca pod adresem: ul. Żółkiewskiego 28, 04-305 Warszawa, wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego dnia 24. 04. 2008 r., przez Sąd Rejonowy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy pod numerem KRS 0000304485, posiadający statystyczny numer identyfikacyjny REGON 141433385, NIP 113-272- 35-69 i była kierowana przez Zarząd w składzie:


Dr Medard Masłowski, 00-430 W-wa, ul. C. Śniegockiej 7m15,

Dr hab. inż. Zbigniew Aleksander Dmochowski, 02-930 W-wa, ul. Sobieskiego 66a m 44,

Mgr Wojciech Michał Krasicki-Mockałło, wiceprezes 02-934 W-wa, ul. Spalska 4 m 12,

Mgr Galina Figol, członek, 00-514 W-wa, ul. Marszałkowska 84 m 92,

Dr Ryszard Skarbek, członek, 02-123 W-wa, ul. Korotyńskiego 48 m 79

Mgr Grzegorz Krasicki, członek, 02-571W-wa, ul. Dąbrowskiego 82B m7

Mgr Maria Kłos, członek, 00-716 W-wa ul. Pszenickiego 14



Głównym i zasadniczym celem Fundacji są działania zmierzające do przywrócenia Polakom pamięci o prawdziwej historii Kresów Wschodnich, o ich roli cywilizacyjnej na obszarach Wielkiego Księstwa Litewskiego od Unii Lubelskiej w 1569 roku, do dni ostatecznej likwidacji polskiej państwowości na Kresach. Ten główny cel realizowany jest przez następujące szczegółowe cele statutowe:


1) prowadzenie badań naukowych na temat historii Polaków na Kresach Wschodnich,

2) wydawanie publikacji w różnorodnej formie, dotyczących historii, kultury, architektury ziem Kresów Wschodnich oraz prowadzenie odczytów,

3) inspirowanie i finansowanie imprez artystycznych, filmowych, estradowych i dziennikarsko-informacyjnych,

4)wspieranie bezpośrednich kontaktów międzyludzkich w dziedzinie kształcenia i podnoszenia kwalifikacji zawodowych, badań naukowych, rozwoju kultury i tradycji oraz sprzyjanie rozwojowi i umacnianiu społeczeństwa obywatelskiego na tych obszarach, m. in. poprzez wymianę młodzieżową, w szczególności studencką, a także kulturalną, współpracę z organizacjami działającymi na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, działanie na rzecz integracji społecznej, zwalczania dyskryminacji, wspierania rozwoju mniejszości narodowych, zwłaszcza odwołując się do długiej i wspólnej historii tych ziem, wspieranie unijnego programu Europejskiej Polityki Sąsiedztwa,

5) organizowanie konkursów na najlepsze prace dyplomowe, doktorskie i habilitacyjne na temat historii Polaków na Kresach Wschodnich,

6)przyznawanie stypendiów dla osób pracujących naukowo oraz pamiętnikarsko nad tematyką obejmującą historie obszarów Rzeczpospolitej Obojga Narodów,

7) organizowanie opieki nad zabytkami, dobrami kultury polskiej świeckiej i kultu religijnego, a zwłaszcza nad kościołami i cmentarzami na terenach dawnych Kresów Wschodnich i wszystkich miejsc upamiętnionych obecnością lub martyrologią Polaków,

8)organizowanie wyjazdów na tereny dawnych Kresów Wschodnich,

9) inwentaryzowanie i gromadzenie oraz uczestnictwo w tworzeniu komputerowego banku informacji o losach Polaków w Rosji carskiej i sowieckiej,

10) współpracę z organizacjami i towarzystwami o analogicznym profilu w kraju i za granicą,

11) organizowanie konkursów na najlepsze konferencje, książki i filmy na temat historii Polaków na Kresach Wschodnich,

12) współfinansowanie grantów naukowych na temat historii Polaków na Kresach Wschodnich,

13) gromadzenie środków materialnych umożliwiających skuteczne realizowanie celów Fundacji,

14) prowadzenie działalności gospodarczej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

2.W okresie sprawozdawczym działalność Zarządu Fundacji skoncentrowała się na:

1) kontynuacji program stypendiów dla młodzieży polonijnej mającego na celu przyznawanie stypendiów osobom, które w swojej pracy dyplomowej (licencjackiej, magisterskiej i doktorskiej) podjęły problematykę odnoszącą się do Kresów Wschodnich. W zamyśle Fundacji jest to praktyczne włączenie młodzieży polonijnej do wspólnej realizacji zadań statutowych. Fundacja ufundowała więc stypendia dla młodzieży polonijnej studiującej w polskich uczelniach.

Stypendia otrzymywało 19 studentów i doktorantów, w tym 9 osób to studenci i doktoranci z Ukrainy, 6 - z Białorusi, 2 - z Rosji oraz po 1-ym z Litwy i Kazachstanu.

W odniesieniu do form studiów najwięcej było przyznanych stypendiów dla studentów piszących prace magisterskie - 9 stypendiów, nieco mniej otrzymali doktoranci – 8 stypendiów, a studenci przygotowujący prace licencjackie – 2 stypendia.

Najliczniej reprezentowane były lubelski i krakowski ośrodek akademicki - po 5-ciu stypendystów, następnie Toruń i Olsztyn – po 3-ech stypendystów oraz Warszawa, Poznań i Gdańsk – po 1-ym stypendyście. Zwraca uwagę brak zgłoszeń z Wrocławia, a ponadto z takich ośrodków akademickich, jak Szczecin, Rzeszów, Białystok, Łódź, Opole, Katowice. Odnotować również wypada fakt bardzo małej liczby zgłoszeń z tak dużych ośrodków uniwersyteckich, jak Warszawa czy Poznań. Świadczy to również o istniejących jeszcze sporych rezerwach w realizacji programu stypendialnego

Natomiast z uczelni najliczniej był reprezentowany UMCS- Wydział Humanistyczny - 4 prace doktorskie, których promotorem jest prof. dr hab. Jan Mazur oraz UJ- Wydział Polonistyki oraz Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych - Instytut Europeistyki – 4 prace (3 magisterskie i 1 licencjacka).

Stypendystami w większości byli najczęściej studenci ostatnich lat studiów, stąd o przedłużenie stypendium na semestr zimowy roku akademickiego 2010/11 mogło ubiegać się jedynie 8 osób.

            Należy podkreślić, że Fundacja wykonała znaczny wysiłek informacyjny o programie stypendialnym. M. in.: zostały wysłane pisma do dziekanów wydziałów historycznych i nauk społecznych uczelni państwowych, Instytutu Historii PAN, do 13 kierowników tematów naukowych finansowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a opracowywanych w uczelniach i instytutach naukowych PAN. Do pism załączony był Regulamin Stypendialny oraz informacja o Fundacji, zawierająca w swojej treści szczegółowe dane o celach i zadaniach badawczych.

Po przyznaniu w maju 2010 r. przez Senat dotacji na Program stypendialny, o tej pożytecznej inicjatywie zostały powiadomione oddziały Wspólnoty Polskiej, mające siedzibę w ośrodkach akademickich, jak też - przy okazji spotkania w Pułtusku - organizacje kresowe.

Godzi się zwrócić uwagę, że zgodnie z celem Fundacji, finansowane są tylko takie prace, które dot. historii ziem kresowych w okresie od rozbiorów do 1945 roku. Z pierwszej grupy 11 stypendystów temu warunkowi odpowiadały jedynie 3 wnioski. Dofinansowanie programu przez Senat RP pozwoliło na poszerzenie tematyki o inne prace podejmujące problematykę kresową i polonijną, a tym samym objąć programem większą liczbę wyróżniających się studentów i doktorantów. Zwraca uwagę fakt, że stypendyści to nie tylko osoby osiągające z reguły bardzo dobre wyniki w nauce (średnia ocen wszystkich stypendystów wynosi 4,65), lecz także młodzi ludzie zaangażowanie w działalność środowiska polonijnego/polskiego w kraju zamieszkania oraz środowiska akademickiego w kraju studiów. W pełni uprawnione jest stwierdzenie, że są to najlepsi w nauce i aktywności społecznej, organizatorzy imprez w krajach zamieszkania i w Polsce, jak: konkursy recytatorskie, olimpiady języka polskiego, konferencje naukowe; wielu z nich pełniło funkcje z wyboru w organizacjach polskich np. wiceprezes ds. kultury, prezes organizacji młodzieżowej itp. Natomiast w Polsce to aktywni członkowie kół naukowych, w tym wielu z nich jest w kierownictwach KN, aktyw kierowniczy Studenckiej Międzyuczelnianej Organizacji Kresowiaków; ponadto działają w organizacjach kresowych i oddziałach Stowarzyszenia Wspólnota Polska, a także uczestnicy i referenci (oraz współorganizatorzy) Konferencji „Polskie Kresy Wschodnie –ludzie stamtąd.


3. Zgłoszeniu do Senatu RP kolejnego wniosku ukierunkowanego na uzdolnioną młodzież polonijną i praktycznie pozostającego w ścisłym związku z programem stypendialnym, proponując – wspólnie z Kołem Naukowym Miłośników Ziem Kresowych - zorganizowanie na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu Studencko-Doktoranckiej Konferencji NaukowejPolskie Kresy Wschodnie –ludzie stamtąd”. Celem Konferencji - zachęcenie studentów do szerszego podejmowania problematyki kresowej i polonijnej w pracach dyplomowych. Środki zostaly przyznane i w rezultacie w dniach 21-22 maja br. w Toruniu, na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika odbyła się Studencko-Doktorancka Konferencja Naukowa organizowaną przez Fundację „Polskie Kresy Wschodnie – Dziedzictwo i Pamięć” oraz Koło Naukowe Miłośników Ziem Kresowych UMK pt. „Polskie Kresy Wschodnie –ludzie stamtąd”. Warto dodać, że Konferencja była zorganizowana w 65-lecie założenia Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, uczelni o wileńskich korzeniach. Referaty wygłosili studenci i doktoranci studiujący w polskich uczelniach, jak też Polacy studiujący w uczelniach Białorusi, Litwy, Estonii i Ukrainy, w tym stypendyści Fundacji podejmujący w swoich pracach dyplomowych problematykę kresową i polonijną. Należy podkreślić, że Konferencja cieszyła się dużym zainteresowaniem, o czym świadczy duża liczba uczestników, - ponad 70 osób, a przede wszystkim referentów – 37, a także żywe dyskusje, na które praktycznie nie wystarczało czasu. Obecność na Konferencji starszego pokolenia Kresowian z Zarządu Fundacji, a przede wszystkim prof. Dariusza Matelskiego, pozwoliła na wyjaśnianie uczestnikom, którzy wynieśli znajomość historii Polski nie tyle z „uszczuplonych” programów nauczania obowiązujących w krajach zamieszkania, lecz wręcz zupełnie inaczej interpretujących istotne fakty historyczne. Stad aktywność w dyskusji, pozwoliła na wyjaśnienie młodym adeptom nauki szereg kwestii zgodnie z interpretacja polskiej historiografii.


Konferencja obradowała na posiedzeniach plenarnych i w sekcjach. Referaty zgrupowane były w następujących sekcjach:

1) Wybitne postacie z Kresów Polskich, ich działalność i spuścizna,

2) Historia, kultura obyczajowość.

3) Szkolnictwo polskie na Kresach,

4) Prasa i wydawnictwa polskie na Wschodzie,

5) Działalność organizacji polonijnych,

6) Dylematy tożsamościowe i językowe na Kresach.

7) Wkład Polaków i polskich przedsiębiorstw w rozwój ekonomiczny Kresów Wschodnich.


Wykład inaugurujący obrady Konferencji wygłosił Pan prof. dr hab. Dariusz Matelski z Instytutu Wschodniego Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu nt.:” Polskie Dziedzictwo Kulturowe Kresów Wschodnich”. Zaprezentowany także został program prowadzony przez: Fundację Semper Polonia -„Ocalmy od zapomnienia”.


Udział w konferencji młodzieży polonijnej z różnych ośrodków akademickich, przysposabiającej się do pracy naukowej, sprzyjała wzajemnemu zapoznaniu się, nawiązaniu kontaktów, a także zapoznaniu się z prężnym ośrodkiem akademickim, jakim jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika oraz pięknem tego miasta, tak licznie zamieszkałego przez uczynnych i uprzejmych ludzi, w tym z korzeniami kresowymi. Uczestnicy Konferencji mieli możliwość wysłuchania przepięknych piosenek lwowskich w wykonaniu Zespołu „Sześć Złotych”, który specjalnie w tym celu przyjechał z Lwowa. Referaty konferencyjne zostały opublikowane w specjalnym wydawnictwie o nakładzie 300 egz.


Na podkreślenie zasługują zdolności organizacyjne, kompetencja i pomysłowość młodych organizatorów Konferencji z Koła Naukowego Miłośników Ziem Kresowych. Cieszy fakt, że kompetencje naukowe naszych młodych kresowian idą w parze z kompetencjami organizacyjnymi. Głównymi organizatorami byli doktoranci UMK, p. p. Wiktoria Dzienisowa, Paweł Juszkiewicz i Joanna Staśkowiak. Opiekę naukową ze strony Uczelni sprawowali p. p. dr hab. Maria Marta Urlińska, prof. UMK i dr hab. Zbigniew Karpus prof. UMK.

Z satysfakcją należy podkreślić, że powszechnie wyrażane były opinie uczestników i gości Konferencji, by w roku przyszły ponownie spotkać się w Toruniu, celem zaprezentowania przez młodych badaczy z kręgu młodzieży kresowej swoich nowych prac poświęconych Kresom i Ludziom Stamtąd.

4. Przygotowano założenia merytoryczno-organizacyjne i wystąpiono do Senatu RP z wnioskiem o dofinansowanie organizacji w październiku 2011 r. kolejnej Konferencji, poświęconej problematyce 75-lecia deportacji Polaków z Ukrainy do Kazachstanu (pierwszy dzień) oraz kontynuacja problematyki dot. szerokiego tematu polskich Kresów wschodnich i ludzi stamtąd (drugi dzień).

Natomiast przy opracowywaniu do Senatu RP wniosku stypendialnego na 2011 r. zostały skonsumowane oceny i propozycje zawarte w ocenie programu stypendialnego przyjęte przez Zarząd na poprzednim posiedzeniu.


5. Kontynuowano współpracę oraz nawiązywano nowe kontakty z innymi organizacjami pozarządowymi, zajmującymi się problematyką kresową; tu można wymienić, jako kontynuacje: Studencką Międzyuczelnianą Organizację Kresowiaków (SMOK), Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Lwowskiej, Klub Publicystów Polonijnych, Stowarzyszenie Obywatelskie „Dom Polski” Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”. Jednocześnie nawiązano dodatkowo kontakty z młodzieżą polonijną studiującą w polskich uczelniach, a skupioną w Duszpasterstwie Polonijnym „Opoka”, jak też uczestnicząc w spotkaniach tzw. Forum Młodzieży Polonijnej, a także z Polskim Towarzystwem Ziemiańskim, Fundacją „Polonia”, Światową Radą Badań nad Polonią i innymi.

M.in. współpracowano z 14 organizacjami podejmującymi problematykę ludobójstwa na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej, biorąc udział w spotkaniach i podpisując List Otwarty do Premiera w sprawie realizacji Uchwały Sejmu RP dot. zbrodni ludobójstwa na Wołyniu i Małopolscy Wschodniej. Nawiązano również współpracę ze Stowarzyszeniem Potomków Sejmu Wielkiego m. in. wspierając organizowany przez tą organizację na Zamku Królewskim, Finał Konkursu Szkolnego „Rzeczpospolita w dobie Sejmu Wielkiego” przyznając dotacje w wys. 3.000 zł. Dużym wydarzeniem dla było uczestniczenie w spotkaniu ok. 100 organizacji kresowych, zorganizowanego w Domu Polonii w Pułtusku. Spotkanie, któremu przewodniczył Marszałek Maciej Płażyński, miało na celu przekonsultowanie 2 problemów:

1) utworzenia Muzeum Kresowego oraz,

2) repatriacji Polaków.

W trakcie spotkania zaprezentowany został – wraz z komentarzem – Apel do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przyjęty w czasie VIII Pielgrzymki Ziemian do Częstochowy, przyjęty z inicjatywy Fundacji „Polskie Kresy Wschodnie –Dziedzictwo i Pamięć” oraz Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego w sprawie uwzględnienia w projekcie Muzeum Historii Polski miejsca na przedstawienie całej historii Kresów Wschodnich. W komentarzu do naszego stanowiska przytoczyliśmy uwzględnialiśmy trzy główne argumenty: historyczne, dobrosąsiedzkie i ekonomiczne. Tekst Apelu wraz ze stanowiskiem Fundacji został wręczony Przewodniczącemu Stow. „Wspólnota Polska”, Marszałkowi Maciejowi Płażyńskiemu. Odnośnie kwestii repatriacji Fundacja opowiedziała się za potrzebą zmian dotychczasowych uregulowań ustawowych w kierunku ułatwień przyjazdów repatriantów, poprawy warunków ich pobytu w Polsce głównie poprzez zawarcie porozumień z krajami ich zamieszkania pozwalających na otrzymywanie z tych krajów wypracowanych emerytur i rent, a jednocześnie zdecydowanego dofinansowania przez Stow. „Wspólnota Polska” Związku Polaków w Kazachstanie głównie celem stworzenia warunków do skuteczniejszego prowadzenia działalności. W kontekście środków przekazywanych np. na Białoruś, Polacy w Kazachstanie otrzymują nieproporcjonalnie mało. Uczestniczono w Konferencji organizowanej przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej w Rembertowie nt. zbrodni ludobójstwa na Wołyniu i Małopolscy Wschodniej


7. Fundacja podejmowała uchwały w sprawach dot.:

1) przyjęcia planu pracy, oraz

2) stanowiska odnośnie utworzenia w Muzeum Historii Polski działu dot. historii Kresów Rzeczypospolitej oraz

3) zmian w Statucie Fundacji

8. W 2010 r. nadal jedynym źródłem przychodu to kwota 5 207,38 zł. pozostała z zapisu w Statucie Fundacji, jako fundusz założycielski przekazany przez Fundatorkę. Jednocześnie otrzymano dotacje z Senatu RP o dofinansowanie na realizację przedsięwzięć opisanych w p. 2 ppkt. 1) i 2) niniejszego sprawozdania, na łączna kwotę 54. 432 zł.


9. W minionym roku poniesiono następujące koszty na:

1) realizację celów statutowych – 2 811,60 zł;

2) administracje: czynsze, opłaty tel. i pocztowe – 12 843,76 zł,

3) pozostałe koszty – 1776,31zł,

10. 1) Fundacja nie zatrudnia żadnych osób, a w związku z tym nie wypłaca wynagrodzeń i premii.

2) jedyne koszty osobowe to diety wypłacane członkom Zarządu za posiedzenia; łączna kwota wypłaconych diet w 2009 wyniosła – 4900,00 zł.

3) patrz p. 1),

4) nie zawierano umów zlecenia lub umów o dzieło,

5) nie udzielano pożyczek,

6) rachunek Fundacji prowadzony jest w Banku Zachodnim WBK i jego stan wynosi na 31 grudnia – 5207,38 zł

7)Fundacja nie nabywała obligacji, ani udziałów i akcji w spółkach prawa handlowego,

8) Fundacja nie nabywała nieruchomości,

9)Fundacja nie nabywała środków trwałych,

10) wartość aktywów i zobowiązań ujętych w sprawozdaniach finansowych sporządzonych dla celów statystycznych – 6865,89 zł


Prezes          

Medard Masłowski


Warszawa, 25 czerwca 2011 r.









Uchwała nr 1/2010

Rady Fundacji „Polskie Kresy Wschodnie – Dziedzictwo i Pamięć"

z dnia 27 lutego 2010 roku


Rada Fundacji, po zapoznaniu się z zaproponowanymi przez Fundatorkę- Prezesa Honorowego Fundacji, Cecylię Krasicką oraz Zarząd Fundacji, w oparciu o §15 p.2 ppkt. 2) opiniuje je pozytywnie. Zmiany wraz z uzasadnieniem – w załączeniu do Uchwały.



Stanowisko Fundacji

Polskie Kresy Wschodnie –Dziedzictwo i Pamięc” w sprawie polityki repatriacyjnej


W ostatnim czasie został w Sejmie złożony obywatelski projekt Ustawy o powrocie osób zesłanych i deportowanych. Fundacja poparła ten projekt. Naszym zdaniem w projekcie znajduje się szereg środków służących przyspieszeniu repatriacji. Jednak dwa z nich są kluczowe tj:

1) propozycja, aby obowiązek zapewnienia repatriantowi i jego rodzinie mieszkania powierzyć nie jak do tej pory organowi administracji samorządowej, lecz rządowej. Nowa ustawa precyzuje, że MSWiA musi wywiązać się z obowiązku zapewnienia lokalu w terminie 24 miesięcy od wydania przez konsula decyzji o przyrzeczeniu wydania wizy wjazdowej w celu repatriacji. Dzięki temu wyeliminuje się przypadki, kiedy czas oczekiwania na powrót do Polski trwa7-10lat.
2) zapewnienie dostatecznych środków finansowych, pozwalających repatriantom w pierwszych latach pobytu między innymi na dodatkowe lekcje nauki języka polskiego i pokrycie kosztów mieszkaniowych. Proponuje się przyznanie świadczenia w wysokości 1175 zł, analogicznej do otrzymywanej przez cudzoziemców na podstawie ustawy z o pomocy społecznej.

Jednakże uważamy, że zaproponowany tytuł i naturalnie w konsekwencji proponowana treść, projektu świadczą o zawężeniu obszaru oddziaływania ustawy, poprzez wyłączenie z niej Polaków zamieszkałych na Kresach Wschodnich, którzy uniknęli zesłania lub deportacji

Dodatkowo:

dla wielu repatriantów np. z Kazachstanu, ważnym jest utrzymanie kazachstańskiego obywatelstwa, czyli w praktyce – tak jak Polacy na Zachodzie – posiadali by podwójne obywatelstwo, co m. in. ułatwiałoby otrzymywanie świadczeń emerytalnych i rentowych. Polacy wnieśli tak znaczący wkład w rozwój gospodarczy krajów zamieszkania, że moralnym obowiązkiem, a za sprawą wynegocjowania stosownych umów międzynarodowych również obowiązkiem formalnym wypłata należnych im, wypracowanych świadczeń.


- atmosfera społeczna,


- emerytury – ciągłość, wszak zapracowali nadzwyczaj ciężką praca w tamtejszych warunkach klimatycznych - na Syberii płacono więcej, a i produkty były tańsze,



Uważamy, że Polacy, którzy nie mogli skorzystać z w kontekście sytuacji demograficznej kraju. Np. w projekcie funkcjonuje zapis, że repatriantami mogą tylko być ci, który udowodnią, że dwoje pradziadków albo przynajmniej jeden dziadek albo rodzic byli pochodzenia polskiego. Uwzględniając fakt, że Polacy mieszkający poza granicami stosunkowo szybko integrowali się z miejscowy społeczeństwem i zawierali małżeństwa mieszane, jest to pewne ograniczenie. Tak więc opowiadam się za rozszerzeniem o osoby utożsamiające się z polskością. Dodatkowo Placówkom Dyplomatycznym znane są trudności z wydobyciem z archiwów odpowiednich dokumentów poświadczających polskie pochodzenie przodków, jak też – w tej sytuacji – przypadki kupowania odpowiednich zaświadczeń. Jeżeli więc możliwości finansowe nie pozwalają poszerzenie grona osób objętych repatriacją to należy szukać innych rozwiązań sprzyjających przyjazdom do Polski zwłaszcza młodych, wykształconych ludzi, nie mogących udowodnić posiadania polskich korzeni, pochodzących z obszarów historycznie i kulturowo związanych z Polską, bliscy nam kulturowo, a więc przede wszystkim naszych słowiańskich sąsiadów. Wszak od 1 maja br otworzą się dla Polaków niemiecki i austriacki rynki pracy. Niewątpliwie spowoduje to olbrzymi, kolejny po 2004r. odpływ z kraju młodych ludzi – z reguły, jak praktyka pokazuje: najodważniejszych i najbardziej dynamicznych. Specjaliści uważają, że ze względu na bliskość i znajomość tych rynków – zwłaszcza niemieckiego, odpływ będzie jeszcze większy, aniżeli w 2004 r. Już teraz jest tam dużo Polaków. Przemawia to za tym, by polityka repatryjacyjna wyraźniej niż zakłada to projekt nowej ustaw powinna tą sytuację uwzględniać.


Generalnie więc aktualnie należy podjąć wszelkie działania, by otworzyć nasz kraj szerzej - zwłaszcza przed sąsiadami.



Ocena programu stypendialnego Fundacji oraz

zmiany w Regulaminie Stypendialnym


Ocena programu stypendialnego

Zarząd Fundacji „Polskie Kresy Wschodnie-Dziedzictwo i Pamięć” na posiedzeniu w dniu 18 października 2010 r. dokonał oceny przebiegu akcji stypendialnej w roku akademickim 2009/2010. Zwrócono uwagę na następujące zjawiska :

stosunkowo małe zainteresowanie stypendiami, przejawiające się w małej liczbie zgłoszonych wniosków,

długotrwały proces kompletowania wymaganych dokumentacji przez wnioskodawców

            Należy podkreślić, że Fundacja wysłała specjalne pisma informujące o programie stypendialnym do 20 dziekanów wydziałów historycznych uczelni państwowych oraz Instytutu Historii PAN, do 13 kierowników tematów naukowych finansowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a opracowywanych w uczelniach i instytutach naukowych PAN. Do pism załączony był tekst Regulaminu Stypendialnego oraz informacja o Fundacji, zawierająca w swojej treści szczegółowe dane o celach i zadaniach badawczych.

W dalszej kolejności, po przyznaniu przez Senat dotacji na ten cel, o tej pożytecznej inicjatywie zostały powiadomione oddziały Wspólnoty Polskiej, mające siedzibę w ośrodkach akademickich, jak też organizacje kresowe przy okazji spotkania w Pułtusku

Zgodnie z celem Fundacji finansowane są tylko takie prace, które dot. historii ziem kresowych w okresie od rozbiorów do 1945 roku. Z pierwszej grupy 11 stypendystów temu warunkowi odpowiadały jedynie 3 osoby. Dofinansowanie programu przez Senat RP pozwoliło na poszerzenie tematyki o prace podejmujące problematykę kresową i polonijną.

W roku akad. 2009/2010 przyznano w sumie 17 stypendiów: 1 - praca licencjacka, 8 –magisterskie oraz również 8 –prace doktorskie. Jeżeli chodzi o kraj pochodzenia, to 7 osób - studenci i doktoranci z Ukrainy, 6 z Białorusi, 2 z Rosji oraz po 1 z Litwy i Kazachstanu. Byli to najczęściej studenci ostatnich lat studiów, stąd o przedłużenie stypendium może ubiegać się jedynie 6 osób.

Jeżeli odnieść się do ośrodków akademickich, to z Lublina 5 stypendystów (w tym 4 doktorantów znanego działacza polonijnego - Pana Prof. dr hab. Jana Mazura z UMCS), Krakowa – 4, Torunia – 3, Olsztyna -2 i z Warszawy, Poznania i Gdańska – po 1. Nie mamy w ogóle stypendystów z Wrocławia, a tam przecież jest dużo studentów polonijnych. Ponadto nie ma ze Szczecina, Rzeszowa, Białegostoku, Łodzi, Opola, Katowic. Bardzo mało z tak dużych ośrodków, jak Warszawa czy Poznań Warto dodać, że o programie stypendialnym były również informowane oddziały Wspólnoty Polskiej.

Zwraca uwagę fakt, że stypendyści to nie tylko osoby osiągające z reguły bardzo dobre wyniki w nauce, lecz także zaangażowanie w działalność środowiska polonijnego/polskiego w kraju zamieszkania oraz środowiska akademickiego w kraju studiów. W pełni uprawnione jest stwierdzenie, że są to najlepsi w nauce i aktywności społecznej polonijni studenci i doktoranci – znakomita większość z nich to referenci (a także współorganizatorzy) Konferencji „Polskie Kresy Wschodnie –ludzie stamtąd”.


2. Zmiany w Regulaminie Stypendialnym

Po roku funkcjonowania Regulaminu Stypendialnego, w rezultacie dokonanej oceny oraz konsultacji społecznych, Zarząd postanowił wprowadzić do Regulaminu następujące zmiany:

1) podnieść wysokość i dokonać zmiany sposobu (częstotliwości) wypłacania stypendium. Otóż dotychczas stypendia były oferowane w symbolicznej wysokości (chociaż w Regulaminie używa się stwierdzenia „ student…uhonorowany stypendium”, bowiem miesięcznie ich wysokość wynosiła: 100 zł. - studia licencjacie, 150 zł. –magisterskie i 250 zł. – doktorskie. Zwłaszcza na tle innych konkursów na prace dyplomowe niewątpliwie są to rzeczywiście stypendia o symbolicznej wysokości. Wypłacanie ich comiesięczne jeszcze bardziej dewaluuje ich społeczne i finansowe znaczenia. W minionym roku akademickim w praktyce stypendia wypłacane były semestralnie. W tej sytuacji wprowadzona zmiana w Regulaminie sankcjonuje semestralne wypłacanie stypendiów, a podwyższenie wysokości stypendiów poprzez wprowadzenie ich górnej wysokości, pozwoli na urealnienie ich wysokości w stosunku do innych konkursów.

Stypendia podwyższono, poprzez wprowadzenie tzw. widełek tzn. utrzymując dotychczasową ich wysokość jako dolna granicę i jednocześnie wprowadzając, jako górną granicę, dwukrotną wysokości dotychczasowego stypendium. Oznacza to, że w semestrze, wysokość stypendiów kształtować się będzie następująco: studia licencjackie – od 600 zł do 1.200 zł, magisterskie –od 900 zł do 1.800 zł. i doktorskie –od 1.500 zł. do 3.000 zł.

2) wprowadzić stypendia dla osób przygotowujących rozprawy habilitacyjne w wysokości od 500 zł do 1000 zł. miesięcznie, z możliwością jednorazowej wypłaty semestralnej.

3) w odniesieniu do osób zakwalifikowanych na studia do Polski przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego rezygnuje się z wymogu ponownego przedstawiania dokumentu potwierdzającego polskie pochodzenie – wszak już w procesie rekrutacyjnym warunkiem koniecznym jest przedłożenie takiego dokumentu w polskiej placówce dyplomatycznej.

3) jako zbyt ambitne oceniono oczekiwanie, że koniecznym warunkiem jest, by opinii promotora uwzględniała nie tylko jej poziom naukowy, lecz także „nowatorstwo i aktualność”; uznano, że wystarczające jest oczekiwanie od prac studenckich odpowiedniego poziomu naukowego.

4) wprowadzono obowiązek stypendysty przesyłania do Fundacji kopii pracy dyplomowej. Zakłada się docelowo stworzenia biblioteki prac dyplomowych poświeconym problematyce kresowej i polonijnej.

Zmiany powyższe wprowadza się od 1 stycznia 2011 roku.



Przewodniczący Komisji Stypendialnej                                                                         Prezes Fundacji

    Prof. dr hab. inż. Zb. Dmochowski                                                                         Medard Masłowski