Główna

Skład

Kontakt

O Fundacji

Dokumenty

Konferencje

Sprawozdania

Stypendia

 

Prezentujemy fragmenty sprawozdania Fundacji z realizacji w 2014 roku Programu stypendialnego dotowanego przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Oceniając realizację programu stypendialnego po rocznej przerwie, można stwierdzić, że ta forma pracy z utalentowaną młodzieżą polonijną jest bardzo ważna. Wprawdzie roczna przerwa naruszyła ciągłość współpracy to jednak dzięki aktywności samego środowiska polonijnej młodzieży studiującej w Polsce pozyskano 8 nowych stypendystów. Na podkreślenie zasługuje aktywność polonistycznego środowiska wileńskiego, gdzie – jak się okazało – od szeregu lat studenci i doktoranci pod kierownictwem doc. dr Krystyny Rutkowskiej, dyrektora Centrum Polonistycznego, prowadzą badania terenowe na obozach naukowych, gromadząc interesujący materiał dot. nie tylko polszczyzny kresowej, ale też badania etnologiczne i etnograficzne.

Wśród akademickich ośrodków nadal najwięcej stypendystów jest w Lublinie (KUL i UMCS) – 4 osoby, Toruniu – 3 styp. oraz po 1-ym z Warszawy i Bydgoszczy. Natomiast z zagranicznych – w br. najwięcej stypendystów jest z Wilna – 5 osób, w tym 4 styp. z Uniwersytetu Wileńskiego.

Biorąc pod uwagę kraj pochodzenia - najwięcej stypendystów jest z Litwy – 5, następnie po 3 osoby z Ukrainy, Białorusi i Kazachstanu i 1 osoba z Rosji.

Prace stypendystów opisują historię Polaków na Kresach, ich wkład w rozwój kulturalny i ekonomiczny tych ziem, uwypuklają polską aktywność w różnych okresach i różnych krajach głównie obecnej Europy Wschodniej. Świadczą o tym nie tylko tytuły prac, ale przede wszystkim opinie promotorów i recenzentów, fragmenty których zaprezentowane są poniżej.

Jednocześnie młodzi badacze mogą rzeczywiście mieć satysfakcję z przyczynienia się do powstawania nowych opracowań dotyczących Kresów i wkładu Polaków w rozwój społeczno- gospodarczy tych ziem, dzięki wykorzystaniu przez nich materiałów archiwalnych w krajach zamieszkania, bądź też w rezultacie prowadzonych przez nich na tych terenach badań terenowych.

Niewątpliwie te prace i rozprawy służące pogłębianiu wiedzy na temat roli jaką na terenie Kresów odegrali Polacy i polska kultura, nie tylko satysfakcjonują ich autorów, lecz przede wszystkim skutkują umacnianiem i utrwalaniem poczucia tożsamości narodowej zwłaszcza młodzieży i wzbogacają polskie dziedzictwo kulturowe.


 

Natomiast nie w pełni został zrealizowany zakładany kolejny cel szczegółowy tj. integracja, nawiązywania kontaktów i współpracy uzdolnionej młodzieży polonijnej i młodych krajowych badaczy. W przeszłości cel ten był realizowany głównie dzięki organizowanym studencko-doktoranckim interdyscyplinarnym konferencjom „Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej i ludzie stamtąd”. Otóż zorganizowana w Uniwersytecie Wrocławskim - we współpracy z Kołem Naukowym Historyków III edycja Konferencji (5-6 grudzień 2014 r.) z racji tej, iż głównym sponsorem był IPN, była ograniczona do współczesnej problematyki historycznej (Rzeź Wołyńska, Akcja Burza na Kresach Wschodnich i Deportacje). W rezultacie udział w niej stypendystów, zwłaszcza zajmujących się wcześniejszą historią, czy też kresową polszczyzną, był znacznie mniejszy, aniżeli w poprzednich edycjach, które bardziej miały charakter zróżnicowany, wielowątkowy.


 

A oto niektóre opinie promotorów i recenzentów potwierdzające i to, iż mamy do czynienia ze szczególnie utalentowaną grupą młodzieży polonijnej. Natomiast w odniesieniu do habilitantów, prezentowane są ich informacje/sprawozdania nt prowadzonych badań:


 

  1. Szczególnie wartościowy jest jednak fakt, że to właśnie sami studenci i doktoranci wywodzący się z Kresów, starają się zatrzymać uwagę na faktach opisujących ich przeszłość, konstruujących teraźniejszość i projektujących przyszłość…. że to oni sami podejmują inicjatywę badawczą dotyczącą ich Małych Ojczyzn, wykazują aktywność w poszukiwaniu śladów polskości na ziemiach Wschodnich, analizują przy tym zebrane przez siebie materiały( źródła zastane i wywołane)prof. dr hab. Maria Marta Urlińska –UMK.

  2. A. Karina Gaibulina w swojej pracy magisterskiej podejmuje problem kolonializmu w Azji Środkowej.….ukazuje bardzo ciekawe, a zarazem typowe losy polskich zesłańców…..którzy następnie brali udział w kolonizacji Azji Środkowej….Problemy te nie były dotąd w ogóle przedmiotem zainteresowania polskich historyków, choć maja one dla Polaków duże znaczenie….w sposób ciekawy rzetelny prezentuje procesy, ….Dużą wartość poznawczą mają zwłaszcza te rozdziały pracy, które przybliżają dzieje ekspansji rosyjskich władz imperialnych….dające obraz specyfiki rosyjskiego kolonializmu-imperializmu w Azji Srodkowej….bardzo ważne będą zwłaszcza te fragmenty pracy…które odnoszą się do teorii postkolonialnej, stwarzając nowy pryzmat spojrzenia na problem rosyjskiego imperializmu kolonialnego…..ukazała też i inne problemy bardzo rzadko opisywane przez historyków….przedstawia w sposób bardzo ciekawy i pouczający mechanizm władania przez Rosję tymi obszarami, a także mechanizmy zagospodarowywania bogactw tego regionu oraz akcji rusyfikacji podbitych terenów….Praca zasługuje więc na opublikowanie zarówno w Polsce, jak i w Europie Zachodniej. Wzbogaci ona w bardzo poważnym stopniu stan wiedzy tak samych historyków, jak i czytelników. – prof. dr hab. Jacek E. Wilczur recenzent książki.

B. Praca stanowi bardzo ciekawą analizę postawy Adolfa Januszkiewicza…. Dużą wartość pracy stanowi posłużenie sie teorią postkolonialną…. Jest to z pewnością nowe ujęcie, zarówno jeżeli chodzi o analizę postawy Januszkiewicza , jak – zwłaszcza – posłużenie się w niej kategoriami z teorii postkolonialnej. – prof. dr hab. Paweł Rodak UW

  1. Pani Agata Adamaityte studentka IV r. Filologii Polskiej i Litewskiej… ze wszystkich przedmiotów polonistycznych ma stopnie bardzo dobre i celujące. Od początku studiów jest zaangażowana w działalność polonijną, uczestniczy w wielu imprezach naukowych i kulturalnych, organizowanych przez Centrum Polonistyczne oraz Instytut Polski przy Ambasadzie Polskiej w Wilnie. Zainteresowania naukowo-badawcze Pani A. Adamaityte obecnie dotyczą spuścizny rękopiśmiennej Jana Karłowicza, zachowanej w archiwach wileńskich. Przygotowuje ona pracę dyplomową dotycząca wkładu Jana Karłowicza w badaniach nad regionalną odmianą języka polskiego na Litwie oraz jego zasług dla lituanistyki….. Podjęty przez studentkę temat jest bardzo nowy i potrzebny. Zakładamy, że wyniki planowanego opracowania wypełnią określoną lukę w zakresie wiedzy na temat badań polskich naukowców, prowadzonych na terenie Litwy na początku XIX wieku i ukażą ich wpływ na kształtowanie się nowych metodologii naukowychdoc. dr Krystyna Rutkowska – Uniwersytet Wileński.

  2. A. Temat analizowany przez magistranta jest aktualny w dziedzinie badań stosunków polsko-litewskich w okresie II wojny światowej. W pracy są poruszane nie tylko zagadnienia geopolityczne Wileńszczyzny, ale także kwestie historii i historii kultury regionu. Podstawowym celem pracy jest wyjaśnienie, czy dowództwo Wileńskiego Okręgu Armia Krajowa widziało możliwość powstania niepodległej Litwy po zakończeniu wojny. Tego rodzaju zagadnienie jest omijane przez historyków, więc ze względu na to praca jest aktualna. Magistrant stosuje bogaty warsztat naukowy oraz metody syntezy, analizy i komparatystyki….. praca ma niepodważalną wartość naukową –prof. dr hab. Alfonsas Motuzas Litewski Uniwersytet Edukologiczny.


 

B. Tomasz Bożerocki jest aktywnie zaangażowany w życiu parafialnym Kościoła…. Jako kościelny…. Dba o polskość w trockim środowisku młodzieżowym… jako były drużynowy 26 WDH „Białe Wilki” nadal aktywnie współpracuje z tym środowiskiem harcerskim - Ks. Dziekan Jonas Varaneckas.

C. Pan Tomasz…. przewodnik po Wilnie, Kownie, Trokach i innych malowniczych miejscowościach Litwy, jest osobą aktywną społecznie….. Poprzez liczne wycieczki zapoznaje uczniów, młodzież z historią i polskością na kresach Wschodnich, budząc poczucie świadomości narodowej Jarosław Narkiewicz, Wiceprzewodniczący Sejmu RL.

  1. Doktorantka odbyła już szereg kwerend archiwalnych w Polsce, na Ukrainie, w Rosji i na Białorusi. ….Pasja badawcza Autorki, wsparta na fundamencie solidnych studiów oraz znajomości języków obcych oraz dotychczasowe wyniki badań pozwalają prognozować, że przygotowywana rozprawa doktorska będzie nowatorskim dziełem, obejmującym losy mniejszości polskiej zamieszkującej tereny ówczesnego Związku Sowieckiego, a obecnie Ukrainy…. Oceniam postępy w przygotowaniu rozprawy jako bardzo dobre - prof. dr hab. Adam Sudoł -UKW

  2. Pani mgr Olena Davydko, Polka o ukraińskich korzeniach – finalistka XXXV Olimpiady Literatury i Języka Polskiego… dużym atutem doktorantki jako badaczki tych zagadnień jest dobra znajomość języka ukraińskiego oraz kultury i folkloru Ukrainy. Dzięki temu w pracy o charakterze komparatystycznym może owocnie połączyć dwie perspektywy: polską i ukraińską – prowadzić badania źródłowe w archiwach ukraińskich oraz nawiązać współpracę naukową z polonistycznym ośrodkiem kijowskim. Można się spodziewać, że rezultaty jej działań w zakresie analizy wzajemnych relacji literacko-kulturowych okażą się znaczące zarówno dla literaturoznawstwa polskiego, jak i ukraińskiego…. Aktywność naukowa oraz organizacyjna doktorantki obejmuje różne dziedziny i formy…. uczestniczy jako referentka w konferencjach naukowych, pracuje w Kole Naukowym Doktorantów Wydziału Humanistycznego (przewodnicząca) oraz – co zasługuje na szczególne podkreślenie – działa we wspólnocie Zjednoczenie Nauczycieli Polskich na Ukrainie –prof. dr hab. Marek Kwapiszewski, UMCS

  3. Pan Dmitriy Panto…. wykonał już kwerendy archiwalne w Państwowym Historycznym Archiwum w Omsku….. skompletował literaturę przedmiotu. Rezultaty dotychczasowych badań prezentował na ogólnopolskich i międzynarodowych konferencjach naukowych. Jego wystąpienia spotykały się z żywym zainteresowaniem badaczy zajmujących się historią Syberii… Wysoko oceniam jego potencjał intelektualny i zaangażowanie. Nie ma wątpliwości, że historia jest jego miłością i pasją. –dr hab. Rafał Wnuk –KUL.

  4. Mgr Abramovich zna biegle język polski, angielski, ukraiński, rosyjski i białoruskiŁączy zainteresowania naukowe, muzyczne (uczęszcza do Szkoły Muzycznej II stopnia ) i sportowe. Kontekstem pracy jest twierdzenie „kapitał nie ma ojczyzny”. Teoretyczna część ma być uzupełniona o case studies postaci Polaków, którzy znaleźli się w granicach Białorusi i w takich realiach łączyli ekonomię i patriotyzm. – prof. dr hab. Ewa Agnieszka Lekka-Kowalik - KUL

  5. Celem badań (dr Krystyny Rutkowskiej) jest opis polszczyzny na obszarze tzw. Smołwieńszczyzny. Obszar ten jest położony na pograniczu z Białorusią, Litwą i Łotwą…. W wyniku przeprowadzonych badań zostanie wytyczony zasięg terytorialny polszczyzny oraz przedstawione jej funkcje dawniej i dziś…. opisane różne typy bi- i polilingwizmu w przeszłości i obecnie…. zostaną zamieszczone teksty gwarowe – wypowiedzi informatorów na różne tematy dotyczące historii tego kraju, obrzędów, zwyczajów i dawnej kultury. Wykorzystany zostanie także materiał ilustracyjny – zdjęcia starych dworów, młynów, cmentarzy, zachowanych napisów w języku polskim…. Pozwoli to na uzupełnienie naszej wiedzy o różnych wariantach polszczyzny funkcjonującej poza granicami kraju.

  6. Ze sprawozdania rocznego Evgenia Siemenowa: prowadziłem kwerendę w Archiwum Państwowym Republiki Burjacji…. zostały uściślone spisy polskich zesłańców politycznych oraz przygotowany do wydania zbiór materiałów archiwalnych. Zgodnie z planem następnym etapem jest kwerenda Archiwum Kraju Zabajkalskiego w Czycie. Tekst pracy habilitacyjnej gotowy w części działalności gospodarczej polskich zesłańców… działalność przedsiębiorcza, praca przy kopalniach złota, w gospodarstwach rolnych. Druga część będzie omawiała działalność kulturową i oświatową…. Została zorganizowana naukowa wyprawa śladami zesłanych Polaków – w ramach obchodów 150 rocznicy Powstania Styczniowego…. Udział wzięła młodzież Autonomii Polaków „Nadzieja” w Ułan Ude i studenci Akademii Kultury w Ułan Ude i Uniwersytetu w Tomsku zajmujący się problematyką pobytu Polaków na Zabajkalu. Uczestnicy przeszli szlakiem Powstania Nadbajkalskiego…. Od 1997 r. jestem członkiem Autonomii Polaków „Nadzieja”, obecnie odpowiadam i kieruję naukowo-badawczą działalnością oraz pełnię obowiązki wiceprezesa. Odpowiadałem również za wydanie zbioru „Polacy w Buriacji”

 

A oto niektóre opinie promotorów i recenzentów potwierdzające i to, iż mamy do czynienia ze szczególnie utalentowaną grupą młodzieży polonijnej. Natomiast w odniesieniu do habilitantów, prezentowane są ich informacje/sprawozdania nt prowadzonych badań:

 

  1. dań polskich naukowców, prowadzonych na terenie Litwy na początku XIX wieku i ukażą ich wpływ na kształtowanie się nowych metodologii naukowychdoc. dr Krystyna Rutkowska – Uniwersytet Wileński.

  2. A. Temat analizowany przez magistranta jest aktualny w dziedzinie badań stosunków polsko-litewskich w okresie II wojny światowej. W pracy są poruszane nie tylko zagadnienia geopolityczne Wileńszczyzny, ale także kwestie historii i historii kultury regionu. Podstawowym celem pracy jest wyjaśnienie, czy dowództwo Wileńskiego Okręgu Armia Krajowa widziało możliwość powstania niepodległej Litwy po zakończeniu wojny. Tego rodzaju zagadnienie jest omijane przez historyków, więc ze względu na to praca jest aktualna. Magistrant stosuje bogaty warsztat naukowy oraz metody syntezy, analizy i komparatystyki….. praca ma niepodważalną wartość naukową –prof. dr hab. Alfonsas Motuzas Litewski Uniwersytet Edukologiczny.


 

B. Tomasz Bożerocki jest aktywnie zaangażowany w życiu parafialnym Kościoła…. Jako kościelny…. Dba o polskość w trockim środowisku młodzieżowym… jako były drużynowy 26 WDH „Białe Wilki” nadal aktywnie współpracuje z tym środowiskiem harcerskim - Ks. Dziekan Jonas Varaneckas.

C. Pan Tomasz…. przewodnik po Wilnie, Kownie, Trokach i innych malowniczych miejscowościach Litwy, jest osobą aktywną społecznie….. Poprzez liczne wycieczki zapoznaje uczniów, młodzież z historią i polskością na kresach Wschodnich, budząc poczucie świadomości narodowej Jarosław Narkiewicz, Wiceprzewodniczący Sejmu RL.

  1. Doktorantka odbyła już szereg kwerend archiwalnych w Polsce, na Ukrainie, w Rosji i na Białorusi. ….Pasja badawcza Autorki, wsparta na fundamencie solidnych studiów oraz znajomości języków obcych oraz dotychczasowe wyniki badań pozwalają prognozować, że przygotowywana rozprawa doktorska będzie nowatorskim dziełem, obejmującym losy mniejszości polskiej zamieszkującej tereny ówczesnego Związku.